Γράφει ο Παύλος Ζέρβας
Το “Nothing Compares 2 U” είναι ένα από εκείνα τα τραγούδια που φαίνεται να έχουν υπάρξει πάντα, σαν να ανήκουν στη συλλογική μνήμη. Όμως η αλήθεια πίσω από αυτό το τραγούδι είναι πολύ πιο συγκεκριμένη και ταυτόχρονα συγκινητική.
Η ιστορία ξεκινά με τον Prince, τον μουσικό που ήταν γνωστός για τη δημιουργικότητά του αλλά και για τις μυστικοπαθείς κινήσεις του. Το 1984, έγραψε το “Nothing Compares 2 U” για το project του The Family, μια μπάντα που είχε φτιάξει και στην οποία συμμετείχαν μουσικοί από τη Minneapolis. Στην αρχική του εκδοχή, το τραγούδι δεν τραγουδήθηκε από τον ίδιο και πέρασε σχετικά απαρατήρητο. Ήταν ένα κομμάτι για τη μοναξιά και τον πόνο του χωρισμού, γραμμένο με την αφοπλιστική ειλικρίνεια που χαρακτηρίζει τον Prince.
Πέρασαν μερικά χρόνια μέχρι να φτάσει στα χέρια της Sinéad O’Connor, η οποία το ηχογράφησε για το δεύτερο άλμπουμ της, I Do Not Want What I Haven’t Got (1990). Η O’Connor δεν το έκανε απλώς ένα τραγούδι για μια ρομαντική απώλεια, το έκανε ύμνο για τον καθένα που έχει χάσει κάτι πολύτιμο. Η φωνή της, καθαρή και μελαγχολική, μεταφέρει την απώλεια με τρόπους που κανείς άλλος δεν θα μπορούσε. Το τραγούδι έγινε αμέσως τεράστια επιτυχία και έφτασε στο Νο1 σε περισσότερες από 20 χώρες.
Η ερμηνεία που άγγιξε τον κόσμο
Ο συναισθηματικός πυρήνας του τραγουδιού είναι η μοναξιά και η απόλυτη έλλειψη αντικαταστάτη. Οι στίχοι “I could put my arms around every boy I see / But they’d only remind me of you”, δεν είναι μόνο προσωπικοί. Ο καθένας που έχει βιώσει χωρισμό ή απώλεια μπορεί να ταυτιστεί. Η O’Connor τραγούδησε σαν να ζούσε την κάθε λέξη κι αυτό ήταν που έκανε το κομμάτι σχεδόν υπαρξιακό: η απώλεια δεν είναι απλώς ρομαντική, είναι καθολική.
Η ίδια η Sinéad έχει πει σε συνεντεύξεις:
…όταν τραγούδησα το “Nothing Compares 2 U”, ένιωθα ότι κάθε στίχος ήταν δικός μου. Δεν ήταν πια μόνο μια σύνθεση του Prince, ήταν η δική μου ιστορία, αλλά και του καθενός που άκουγε…
Ο Prince και η δύναμη της δημιουργίας
Ο Prince παρακολουθούσε την πορεία του τραγουδιού από μακριά. Σε δηλώσεις του αργότερα, παραδέχτηκε ότι ποτέ δεν περίμενε να γίνει τόσο μεγάλο hit, αλλά ήταν ευτυχής που το τραγούδι βρήκε το κοινό του. Το πιο σημαντικό ήταν ότι το τραγούδι αναζωογονήθηκε μέσω της φωνής της O’Connor, κάτι που ο ίδιος δεν μπορούσε να προβλέψει όταν το έγραφε για τους The Family.
Η συνεργασία των δύο, έστω και έμμεση, δείχνει πώς ένα τραγούδι μπορεί να μεταμορφωθεί από ένα απλό, σχεδόν άγνωστο κομμάτι σε έναν παγκόσμιο ύμνο για την απώλεια και την καρδιά που πονάει.
Το βίντεο που έκανε τη διαφορά
Το κλιπ της O’Connor, στο οποίο τη βλέπουμε να τραγουδά σχεδόν γυμνή μπροστά στην κάμερα, με έντονη αμεσότητα και χωρίς σκηνικά ή εφέ, ενίσχυσε τη δύναμη των στίχων. Το βλέμμα της, οι εκφράσεις της, η ειλικρίνεια στην ερμηνεία, όλα αυτά έκαναν τους θεατές να νιώσουν ότι η απώλεια είναι κάτι που μας αγγίζει όλους.
Το “Nothing Compares 2 U” δεν είναι απλώς ένα hit της δεκαετίας του ’90. Είναι μια απόδειξη του τι μπορεί να κάνει η μουσική όταν συνδυάζει συναίσθημα και ικανότητα. Ο Prince έγραψε το τραγούδι για έναν χωρισμό, η O’Connor το έκανε παγκόσμιο, και εμείς το ακούμε ακόμα και σήμερα, σαν να μιλά σε κάθε καρδιά που έχει γνωρίσει απώλεια.
Είναι το τραγούδι που δείχνει ότι οι λέξεις, όταν τραγουδιούνται με αλήθεια, δεν χρειάζονται καμία προσποίηση. Και ότι ένα τραγούδι μπορεί να ξεφύγει από τον δημιουργό του, να πάρει δική του ζωή και να αγγίξει εκατομμύρια ψυχές…
Οι στίχοι
| It’s been seven hours and 15 days Since you took your love away I go out every night and sleep all day Since you took your love away |
Έχουν περάσει επτά ώρες και δεκαπέντε μέρες από τότε που πήρες μακριά την αγάπη σου Βγαίνω κάθε βράδυ και κοιμάμαι όλη μέρα από τότε που πήρες μακριά την αγάπη σου |
| Since you been gone, I can do whatever I want I can see whomever I choose I can eat my dinner in a fancy restaurant But nothing, I said, nothing can take away these blues |
Από τότε που έφυγες, μπορώ να κάνω ό,τι θέλω Μπορώ να δω όποιον επιλέξω Μπορώ να φάω το δείπνο μου σε ένα πολυτελές εστιατόριο Αλλά τίποτα, σου λέω τίποτα, δεν μπορεί να διώξει αυτή τη μελαγχολία |
| ‘Cause nothing compares Nothing compares to you |
Γιατί τίποτα δεν συγκρίνεται Τίποτα δεν συγκρίνεται μαζί σου |
| It’s been so lonely without you here Like a bird without a song Nothing can stop these lonely tears from falling Tell me, baby, where did I go wrong? |
Ήταν τόσο μοναχικά χωρίς εσένα εδώ Σαν πουλί χωρίς τραγούδι Τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει αυτά τα μοναχικά δάκρυα να κυλήσουν Πες μου, αγάπη μου, πού έκανα λάθος; |
| I could put my arms around every boy I see But they’d only remind me of you (oh, oh, oh) I went to the doctor, guess what he told me, guess what he told me He said, “Girl, you better try to have fun, no matter what you do” But he’s a fool |
Θα μπορούσα να αγκαλιάσω κάθε αγόρι που βλέπω Αλλά θα μου θύμιζαν μόνο εσένα Πήγα στον γιατρό, μάντεψε τι μου είπε Μου είπε: «Κορίτσι μου, καλύτερα να προσπαθήσεις να διασκεδάσεις, ό,τι κι αν κάνεις» Αλλά είναι ανόητος |
| ‘Cause nothing compares Nothing compares to you |
Γιατί τίποτα δεν συγκρίνεται Τίποτα δεν συγκρίνεται μαζί σου |
| All the flowers that you planted mama* in the backyard All died when you went away (oh, oh, oh) I know that living with you, baby, was sometimes hard But I’m willing to give it another try |
Όλα τα λουλούδια που φύτεψες, μαμά *, στην αυλή Πέθαναν όταν έφυγες Ξέρω ότι να ζεις μαζί σου, αγάπη μου, ήταν μερικές φορές δύσκολο Αλλά είμαι πρόθυμη να δοκιμάσω ξανά |
| Nothing compares Nothing compares to you Nothing compares Nothing compares to you Nothing compares Nothing compares to you |
Τίποτα δεν συγκρίνεται Τίποτα δεν συγκρίνεται μαζί σου Τίποτα δεν συγκρίνεται Τίποτα δεν συγκρίνεται μαζί σου Τίποτα δεν συγκρίνεται Τίποτα δεν συγκρίνεται μαζί σου |
* Μια σημείωση για τον στίχο «All the flowers that you planted, mama»
Πολλοί αναρωτιούνται αν η Sinéad O’Connor τραγουδά για τη μητέρα της. Στην πραγματικότητα, όχι. Η λέξη “mama” εδώ δεν είναι κυριολεκτική. Χρησιμοποιείται σαν ένας τρυφερός, οικείος τρόπος να απευθυνθεί σε κάποιον που αγαπά ή για τον οποίο αισθάνεται έντονα συναισθήματα.
Τα “λουλούδια που φύτεψες στην αυλή” είναι μεταφορά για τις όμορφες στιγμές και τις αναμνήσεις που έφυγαν μαζί με τον χωρισμό. Με λίγα λόγια, ο στίχος ενισχύει τη νοσταλγία και τη θλίψη της απώλειας, χωρίς να αναφέρεται σε πραγματική μητέρα.
Αυτός ο μικρός συμβολισμός δίνει στο τραγούδι ακόμα μεγαλύτερο βάθος, γιατί κάθε ακροατής μπορεί να δει μέσα σε αυτά τα λουλούδια τις δικές του αναμνήσεις και χαμένες στιγμές…