Γράφει ο Δημήτρης Κονιδάρης
Με την πρόσφατη εκδημία στις 2 Αυγούστου του κολοσσιαίου Λάκη Χαλκιά κυκλοφόρησαν εκατοντάδες αφιερώματα στο Διαδίκτυο για την πλουσιότατη και σπουδαιότατη πορεία του πολυτάλαντου καλλιτέχνη. Σε όλα αυτά τονίστηκαν οι κομβικότεροι σταθμοί της καριέρας του και φυσικά αναλύθηκε το αποτύπωμά του στην πολιτισμική ιστορία της πατρίδας μας. Εκθειάστηκε, και δικαίως, όσο ελάχιστοι για τα προσόντα του και το έργο του αφού συνεισέφερε τα μέγιστα στο λαμπρότατο μουσικό οικοδόμημα της χώρας μας. Στο MusicCorner.gr έχουμε κάνει αφιερώματα στο παρελθόν είτε στα γενέθλιά του στις 30-8-2020 καθώς και στις 30-8-2021 το οποίο περιλάμβανε εκτενή αναφορά σε έναν από τους τελευταίους δίσκους του, «Τα Αναστάσιμα», είτε σε άλλες εκδηλώσεις στις οποίες συμμετείχε.
Λόγω απουσίας μου στο εξωτερικό δεν ήταν δυνατόν να γράψω κάτι την προηγούμενη εβδομάδα και τώρα, έστω και λίγες ημέρες αργότερα, θα αναφέρω μερικά στοιχεία για τον πραγματικά τεράστιο αυτό ερμηνευτή. Αρχικά πρέπει να τονιστεί ότι προερχόταν από μία εκ των σημαντικότερων μουσικών οικογενειών της Ελλάδας και ήταν απολύτως φυσιολογικό να ακολουθήσει τον δρόμο αυτό. Το ότι, βεβαίως, ήταν τόσο καλλίφωνος αλλά και εξαιρετικός μουσικός βοήθησε καθοριστικά αφού το ειδικό βάρος του ονόματος δεν θα ήταν αρκετό για να φθάσει σε τέτοια ύψη προσφοράς και αναγνώρισης. Χαρακτηρίστηκε δε ως θεματοφύλακας της παράδοσης και είναι αναμφισβήτητη η προσφορά του στην παραδοσιακή μουσική με την οποία, ούτως ή άλλως, γαλουχήθηκε. Ωστόσο, θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι η εξέλιξή του έμοιαζε με του Αρχαγγέλου της Κρήτης Νίκου Ξυλούρη αφού ο Λάκης Χαλκιάς ξεκίνησε κι αυτός με παραδοσιακά και αργότερα μεταπήδησε, τη δεκαετία του 1970 μέσω του Γιάννη Μαρκόπουλου (όπως και ο Ξυλούρης άλλωστε), στα λεγόμενα έντεχνα και την μελοποιημένη ποίηση όπου άφησε την έντονη σφραγίδα του. Βέβαια η δεκαετία του 1980 έφερε πολλές και αρνητικές αλλαγές στο ελληνικό τραγούδι με δραματική στροφή προς το λιγότερο ποιοτικό αλλά ο μεγάλος Ηπειρώτης ερμηνευτής ήταν πάντοτε στις καλλιτεχνικές επάλξεις είτε δισκογραφικώς είτε, κυρίως, συναυλιακώς. Έδωσε χιλιάδες συναυλίες σε όλα τα χρόνια της πορείας του και χάρισε ανεπανάληπτες στιγμές σε αυτές με τη ρωμαλέα, κρυστάλλινη, καθάρια, λεβέντικη, δωρική φωνή του μεταφέροντας με απόλυτη επιτυχία κάθε τραγούδι στα αυτιά, στο μυαλό, στην καρδιά και τελικώς στην ψυχή των τυχερών παρευρισκομένων.
Κύριο χαρακτηριστικό του πέρα από τα αδιαμφισβήτητα φωνητικά του προσόντα και τη λαμπερή του άρθρωση ήταν το ότι δινόταν με μοναδικό τρόπο σε κάθε ερμηνεία και συμμετείχε με όλο του το είναι. Είτε τραγουδούσε σε ένα χώρο, όπως το Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο με δεκάδες χιλιάδες κόσμο είτε σε ένα αρχαίο θέατρο είτε σε ένα παιδικό φεστιβάλ ήταν πάντοτε άριστα προετοιμασμένος και απόλυτα προσηλωμένος στη σωστή απόδοση του κάθε άσματος.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά όταν πριν από περίπου δέκα χρόνια είχε προσκληθεί στην Σπάρτη από το Μουσικό Σχολείο της πόλης και έδωσε μια εξαίρετη παράσταση μαζί με μαθητές και μαθήτριες στο κατάμεστο πνευματικό κέντρο του Δήμου Σπάρτης. Μου φαινόταν απίστευτο να βλέπω αυτόν τον ιστορικό ερμηνευτή να τραγουδά δίπλα σε παιδιά δείχνοντας τη χαρά του. Όπως και στις 20-5-2022 όταν συμμετείχε σε Παμπελοποννησιακό Φεστιβάλ Παιδικών Χορωδιών με πρωτοφανή ταπεινότητα δίνοντας μεγάλο μάθημα ζωής στους τυχερούς μαθητές που τον άκουσαν δια ζώσης.
Σε μια άλλη περίπτωση και συγκεκριμένα στις 26-8-2018, πραγματοποιήθηκε μια υπέροχη συναυλία στον Αρχαιολογικό χώρο Μυστρά με τον Γιάννη Μαρκόπουλο και τον Λάκη Χαλκιά να στέκεται στο πλευρό του και να αποδίδει τις επιτυχίες του φίλου του και συνεργάτη του. Σε ένα σημείο της βραδιάς διημείφθη και ένας απολαυστικός μίνι διάλογος Μαρκόπουλου-Χαλκιά με τον συνθέτη να λέει «Είναι ίδιος τα τελευταία σαράντα χρόνια που τραγουδάει μαζί μου. Τώρα τελευταία μου έχεις κάνει αρκετές απουσίες» και τον ερμηνευτή να απευθύνεται στο κοινό χαμογελώντας και λέγοντας «Τον τυραννάω, τον τυραννάω…». Στην εν λόγω εκδήλωση είχα εντυπωσιαστεί από το ότι ακόμα και όταν ήταν η σειρά των νεότερων τραγουδιστών Δάφνης Καλλιόπης Ζουρνατζή και Γιώργου Νικηφόρου Ζερβάκη, δεν σταματούσε να σιγοτραγουδά, άνευ μικροφώνου, κάτι το οποίο ήταν εμφανές σε όλους ενώ ήταν πάντα πρόθυμος να χαιρετίσει εγκαρδίως τους πάντες και να φωτογραφηθεί μαζί μας μετά το πέρας της συναυλίας.
Επιπλέον, είχα την χαρά να τον παρακολουθήσω σε δύο μαγικές συναυλίες στο αρχαίο θέατρο του Ορχομενού Αρκαδίας το 2019 και το 2021, με την Σοφία Παπάζογλου, όπου μεταπηδούσε με θαυμαστή άνεση από το λαϊκό και το παραδοσιακό τραγούδι στη μελοποιημένη ποίηση. Ενθυμούμαι τον εαυτό μου εκστασιασμένο να λέει στον βασικό διοργανωτή της βραδιάς, πρόεδρο του τοπικής κοινότητας Ορχομενού, «Είναι απίστευτος ο κύριος Λάκης. Αποδίδει με τέτοια άνεση τόσο μεγάλα και δύσκολα τραγούδια σε τέτοια ηλικία (σ.σ. το 2021 ήταν 78 ετών). Είναι o κορυφαίος». Ήταν πραγματικά εκπληκτικό το γεγονός ότι σε αυτή την ηλικία η φωνή του διατηρούσε σε τεράστιο βαθμό τα χαρακτηριστικά της νιότης και της ακμής του.
Σε άλλη περίπτωση σε μουσική εκδήλωση στη Βλαχοκερασιά Αρκαδίας πριν από τρία χρόνια (1-7-2023), λίγες ημέρες μετά την εκδημία του Γιάννη Μαρκόπουλου, ήταν φανερά συγκινημένος εκφωνώντας ένα σύντομο αλλά μεστό λόγο για τον στενό φίλο του και συνεργάτη του. Αργότερα απέδωσε τα «Μαλαματένια λόγια» και τη «Φάμπρικα» τιμώντας κατά τον καλύτερο τρόπο τον εκλιπόντα συνθέτη. Και στην ανωτέρω παράσταση, ήταν πολύ ωραίο να τον πλησιάζουν δεκάδες άνθρωποι, συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας, για να του μιλήσουν και να του εκφράσουν την αγάπη τους. Και σε όλους μιλούσε με γλυκύτητα και ταπεινοφροσύνη χωρίς το παραμικρό ίχνος έπαρσης. Άλλωστε ο ίδιος ήταν πάντα παιδί του λαού και για τον λαό τραγούδησε, κάτι το οποίο τονίστηκε στα περισσότερα αφιερώματα των τελευταίων ημερών. Δεν έκανε ποτέ εκπτώσεις στην ποιότητα και έμεινε πάντα πιστός στα σπουδαία τραγούδια της παράδοσης και των μεγάλων δημιουργών, συνθετών και στιχουργών-ποιητών.
Για τον αγαπημένο Λάκη Χαλκιά η μουσική ήταν η ζωή του. Ζούσε για αυτήν και έδωσε όλη του την ύπαρξη για τον πολιτισμό μας. Ενδεικτικό της σοβαρότητας που αντιμετώπιζε την κάθε δουλειά ήταν όταν ο Μαρκόπουλος τον ενημέρωσε για τη συμμετοχή του στους «Ελεύθερους πολιορκημένους», ενώ είχαν ήδη συνεργαστεί σε ιστορικά έργα όπως «Θητεία», «Μετανάστες», «Εργάτες», «Θεσσαλικός κύκλος». Τότε ξεκίνησε να διαβάζει επισταμένως Διονύσιο Σολωμό για να προετοιμαστεί καλύτερα για το εμβληματικό έργο που μελοποίησε ο Μαρκόπουλος, στο οποίο ήταν συγκλονιστικός αποδίδοντας εξόχως ορισμένα αριστουργηματικά τραγούδια όπως «Παλληκαρά και μορφονιέ», «Η θέλησή μου βράχος», «Η Έξοδος», κ.α.. Τη συγκεκριμένη πληροφορία μού την είχε δώσει ο ίδιος σε συνάντησή μας στην Σπάρτη στις 21-5-2022 μετά το πέρας της συμμετοχής στο Παμπελοποννησιακό Φεστιβάλ Παιδικών Χορωδιών. Οπωσδήποτε είναι δυνατόν να παρατεθούν κι άλλες ιστορίες τέτοιου τύπου αλλά θεωρώ πως και οι ήδη αναφερθείσες είναι αρκετές για να αναδειχθεί ένα μέρος από τη μεγαλοσύνη του.
Προσωπικά είχα την ευλογημένη τύχη να συνομιλήσω αρκετές φορές μαζί του είτε τηλεφωνικώς είτε δια ζώσης προσπαθώντας να ρουφήξω σαν μαθητούδι οτιδήποτε μπορούσα. Σε κάποια από τις συνομιλίες μας του θύμισα ότι το 1989, που ήμουν μαθητής γυμνασίου, είχε επισκεφθεί την Σπάρτη για να συμμετάσχει σε συναυλία από την Εργατική Εστία της πόλης και είχα πάει σε πολλά χωριά του νομού Λακωνίας, με έναν θείο μου που είχε αναλάβει τη διαδικασία, τοποθετώντας αφίσες στις πλατείες και στα καφενεία. Η απάντησή του ήταν με το αμίμητο χιούμορ του «Από τότε σε παίδευα...» και αυτό το είπε, φυσικά, χαμογελώντας. Και είχαμε προγραμματίσει και κάποια συνέντευξη αλλά οι υποχρεώσεις και, κυρίως, η δική μου απραξία δεν επέτρεψαν να γίνει πραγματικότητα.
Πάντως στις κουβέντες που έλεγε φαινόταν το παράπονό του για την πορεία που είχε πάρει η μουσική στη χώρα μας μετά το 1980. Αγωνιζόταν μέχρι το τέλος με όλες του τις δυνάμεις για να στηρίξει το καλό τραγούδι σε κάθε σημείο της χώρας μας είτε ακόμα και στο εξωτερικό στους πολυάριθμους συμπατριώτες που έσπευδαν να τον ακούσουν.
Ασφαλώς υπήρξε ένας από τους, μετρημένους στα δάχτυλα, μεγαλύτερους ερμηνευτές της τελευταίας εξηκονταετίας με την τεράστιας κλάσης δωρική φωνή του με το υπέροχο ηχόχρωμα που σφράγισε μια ολόκληρη εποχή. Εμείς δεν τον αποχαιρετάμε με την κλασική έννοια αφού θα ακούμε τη φωνή του καθημερινά είτε σε παραδοσιακά και σε λαϊκά έργα είτε κυρίως στα τραγούδια του Μαρκόπουλου αλλά και των άλλων μεγάλων συνθετών. Ασφαλώς θα κάνουμε και άλλα αφιερώματα και οποιαδήποτε δήλωση του τύπου «Δεν θα τον ξεχάσουμε ποτέ» είναι εντελώς περιττή…
