Γράφει ο Παύλος Ζέρβας
Στις 24 Οκτωβρίου 1988, άρχισε μια από τις πιο παράξενες δίκες της μουσικής ιστορίας. Ο John Fogerty, η φωνή και ο βασικός δημιουργός των Creedence Clearwater Revival, καλούνταν να υπερασπιστεί το «The Old Man Down the Road» απέναντι στον ισχυρισμό ότι αντέγραφε το «Run Through the Jungle». Το παράδοξο ήταν ότι είχε γράψει και τα δύο!
Απέναντί του βρισκόταν η παλιά του δισκογραφική εταιρεία, Fantasy Records, που κατείχε τα δικαιώματα της παλιότερης σύνθεσης. Η υπόθεση θα έφερνε μουσικολόγους, διαγράμματα και …μια ηλεκτρική κιθάρα σε ομοσπονδιακή δικαστική αίθουσα του Σαν Φρανσίσκο.
Δικά του τραγούδια, δικαιώματα άλλων
Το «Run Through the Jungle» είχε κυκλοφορήσει με τους Creedence το 1970. Τα αποκλειστικά εκδοτικά δικαιώματά του είχαν μεταβιβαστεί από τον Fogerty σε εταιρείες από τις οποίες τα απέκτησε στη συνέχεια η Fantasy.
Χρόνια αργότερα, το «The Old Man Down the Road» συμπεριλήφθηκε στο σόλο άλμπουμ «Centerfield», που κυκλοφόρησε το 1985 από τη Warner Bros. Η Fantasy υποστήριξε ότι η νέα σύνθεση ήταν ουσιαστικά το «Run Through the Jungle» με διαφορετικούς στίχους και προσέφυγε δικαστικά.
Έτσι προέκυψε η περιβόητη ιστορία του μουσικού που κατηγορήθηκε ότι …«αντέγραψε τον εαυτό του»! Νομικά, η διαφορά αφορούσε δύο συγκεκριμένες συνθέσεις και τον κάτοχο των δικαιωμάτων τους. Το γεγονός ότι είχαν τον ίδιο δημιουργό δεν αρκούσε από μόνο του για να αποκλείσει μια αξίωση παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων.
Για τον Fogerty, όμως, το διακύβευμα ήταν και προσωπικό: μπορούσε να συνεχίσει να γράφει με τον αναγνωρίσιμο ήχο του χωρίς κάθε καινούργιο τραγούδι να επιστρέφει ως κατηγορία από το παρελθόν;
Μια κιθάρα μπροστά στους ενόρκους
Στις 31 Οκτωβρίου, μία εβδομάδα μετά την έναρξη της δίκης, ο Fogerty βρέθηκε μπροστά στους ενόρκους κρατώντας ηλεκτρική κιθάρα! Το πρακτορείο UPI περιέγραφε μια γεμάτη αίθουσα, με περίπου 75 θεατές, όπου ο μουσικός …έπαιζε και τραγουδούσε αποσπάσματα για να εξηγήσει πώς είχε διαμορφώσει το ύφος του.
Είχαν προηγηθεί καταθέσεις ειδικών με πίνακες, διαγράμματα και ακόμη κι ένα μικρό πιάνο! Ο ίδιος επέλεξε να παρουσιάσει τις μουσικές του ρίζες μέσα από ηχογραφήσεις του Howlin’ Wolf και του Bo Diddley, δείχνοντας τις συγγένειες στη γλώσσα των μπλουζ.
Έπαιξε το «Bring It to Jerome» του Diddley και αποσπάσματα δικών του τραγουδιών. Μέχρι το τέλος του απογεύματος, στην αίθουσα είχαν ακουστεί μεταξύ άλλων τα «Proud Mary», «Green River», «Born on the Bayou», «Fortunate Son» και «Have You Ever Seen the Rain»!
Κανονική συναυλία σε αίθουσα δικαστηρίου!!!
Η υπεράσπιση είχε αποκτήσει ήχο: ο δημιουργός παρουσίαζε στην πράξη τα υλικά με τα οποία δούλευε, τις επιρροές του και τον τρόπο που περνούσε από μια μουσική ιδέα σε ένα τραγούδι.
Η απόφαση και ο λογαριασμός
Στις 7 Νοεμβρίου 1988, οι έξι ένορκοι αποφάσισαν υπέρ του Fogerty, έπειτα από λιγότερες από τρεις ώρες διαβουλεύσεων. Η κατηγορία ότι το «The Old Man Down the Road» παραβίαζε τα δικαιώματα του «Run Through the Jungle» απορρίφθηκε.
Η παρουσία του με την κιθάρα έμεινε στην ιστορία, αλλά ο πρόεδρος των ενόρκων, Bob Robertson, δήλωσε ότι η μουσική επίδειξη δεν καθόρισε την απόφασή τους. Ένας άλλος ένορκος, ο Neil Swelges, ανέφερε ότι ακούγοντας τα τραγούδια διαπίστωναν διαφορές και ότι δεν υπήρχε επαρκής απόδειξη παραβίασης.
Ο Fogerty εκτιμούσε τότε ότι η υπεράσπισή του μπορεί να είχε κοστίσει 400.000 δολάρια. Όπως έλεγε, είχε πληρώσει για να υπερασπιστεί τον εαυτό του περισσότερα απ’ όσα του είχε αποφέρει το τραγούδι.
Η υπόθεση έφτασε μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο
Η δικαίωση δεν έκλεισε αμέσως τη διαμάχη. Ακολούθησε δικαστικός αγώνας για την κάλυψη των δικηγορικών εξόδων, ο οποίος έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.
Την 1η Μαρτίου 1994, στην υπόθεση Fogerty vs Fantasy, το δικαστήριο έκρινε ότι οι νικητές ενάγοντες και οι νικητές εναγόμενοι σε υποθέσεις πνευματικών δικαιωμάτων πρέπει να αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια ως προς την επιδίκαση δικηγορικών αμοιβών. Η κάλυψη των εξόδων παρέμενε στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου. Δεν γινόταν αυτόματη επειδή κάποιος είχε κερδίσει.
Ο Fogerty είχε κερδίσει τη δίκη, αλλά αρχικά είχε μείνει με τον λογαριασμό των δικηγόρων του. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου το 1994 άνοιξε τον δρόμο: Η Fantasy υποχρεώθηκε να του καταβάλει περίπου 1,35 εκατομμύρια δολάρια για δικηγορικές αμοιβές, απόφαση που επικυρώθηκε και στο Εφετείο το 1996.
Η ιστορία που είχε αρχίσει με τη σύγκριση δύο τραγουδιών άφηνε πλέον αποτύπωμα και στη νομολογία. Για τον Fogerty, η διάκριση ανάμεσα στο προσωπικό μουσικό ύφος και στην αντιγραφή μιας συγκεκριμένης σύνθεσης είχε χρειαστεί χρόνια, χρήματα και δύο ημέρες κατάθεσης …με την κιθάρα στο χέρι!
