Γράφει ο Παύλος Ζέρβας
Αν υπάρχει ένα κομμάτι που αποδεικνύει πόσο εύκολα η ποπ μπορεί να σε ξεγελάσει, είναι το «Sweet Dreams (Are Made of This)» των Eurythmics. Ακούγεται γυαλιστερό, ρυθμικό, “πιασάρικο”. Κι όμως, ο στόχος του είναι πιο κυνικός απ’ όσο νομίζει ο περισσότερος κόσμος. Δεν μιλά για ρομάντζο, ούτε για αισιοδοξία. Μιλά για επιθυμίες, για έλξη, για εξουσία, για το πώς οι άνθρωποι συχνά πλησιάζουν ο ένας τον άλλον για να πάρουν κάτι.
Και το πιο ενδιαφέρον: αυτό δεν είναι μεταγενέστερη ερμηνεία. Είναι κάτι που οι ίδιοι οι δημιουργοί του έχουν πει, σε διαφορετικές στιγμές, με τρόπο ξεκάθαρο.
Από τους Tourists στους Eurythmics…
Πριν γίνουν Eurythmics, η Annie Lennox και ο Dave Stewart ήταν στους Tourists. Όταν η μπάντα διαλύθηκε σε περιοδεία στην Αυστραλία, οι δυο τους βρέθηκαν ξαφνικά μετέωροι, χωρίς συγκρότημα, χωρίς σχέδιο, και με μια σχέση (προσωπική και δημιουργική) που περνούσε ένταση. Ο Stewart θυμάται ότι σε εκείνη τη φάση είχαν ένα μικρό συνθεσάιζερ και άρχισαν να πειραματίζονται…
…ίσως να μπορούσαμε να κάνουμε παράξενη, ηλεκτρονική μουσική…
Κάπως έτσι άρχισε να χτίζεται ο ήχος τους που έμελλε να τους κάνει παγκόσμιο όνομα.
Πώς γράφτηκε: λίγα μέσα, πολλή πίεση, μια ιδέα που “κόλλησε”
Το «Sweet Dreams» γεννήθηκε μέσα σε μια συνθήκη που σήμερα μοιάζει απίθανη: μικρός χώρος, περιορισμένος εξοπλισμός, άγχος για το αν θα υπάρξει “αύριο” για το σχήμα. Η εικόνα που βγάζει είναι λιτή, σχεδόν απλοϊκή: ένα ρυθμικό μοτίβο, μια μελωδία που επανέρχεται κι ένας στίχος που επαναλαμβάνεται σαν δήλωση.
Σε μεταγενέστερη αναδρομή του, ο Stewart θυμάται ότι εκείνη την περίοδο η Lennox ήταν εξαντλημένη και απογοητευμένη, κι αυτό “πέρασε” στο πνεύμα του τραγουδιού.
Και εδώ έρχεται η πρώτη μικρή φράση-κλειδί της Lennox, που λέει πολλά για το γιατί το κομμάτι έχει αυτή τη σκληρή λάμψη:
…από την πρώτη κιόλας φράση, δεν είναι χαρούμενο τραγούδι. Είναι σκοτεινό…
Δεν μιλάει για “όνειρα”, αλλά για επιθυμίες…
Η παρεξήγηση ξεκινά από τον τίτλο. «Sweet Dreams» ακούγεται σαν κάτι τρυφερό. Όμως το τραγούδι στην ουσία περιγράφει έναν κόσμο όπου όλοι “ψάχνουν κάτι” και αυτό το κάτι δεν είναι πάντα αθώο.
Η Lennox έχει πει ότι ο στίχος «Sweet dreams are made of this» ήταν έκφραση του πώς ένιωθε τότε: «απελπισία και μηδενισμό».
Δεν είναι “ονειροπόληση”. Είναι σχόλιο για την κατάσταση των πραγμάτων.
Και πάνω σε αυτό πατάει το πιο “διάσημο” τετράστιχο, που πολλοί τραγουδούν χωρίς να το σκέφτονται:
Some of them want to abuse you
Some of them want to be abused
(Κάποιοι θέλουν να σε κακοποιήσουν… Κάποιοι θέλουν να κακοποιηθούν)
Εκεί ακριβώς η Lennox έχει νιώσει την ανάγκη να ξεκαθαρίσει κάτι, γιατί ο κόσμος το πήγε αλλού:
…οι άνθρωποι νομίζουν ότι ο στίχους μιλάει για σεξ ή για σαδομαζοχισμό αλλά δεν αναφέρεται καθόλου σε αυτά…
Ο στίχος είναι μια κυνική παρατήρηση για το πώς λειτουργούν οι σχέσεις και οι ανθρώπινες δυναμικές γενικότερα. Κάποιοι ψάχνουν σχέση για να κερδίσουν από αυτή, άλλοι για να κυριαρχήσουν, κι άλλοι κουβαλάνε τόσα μέσα τους που μπαίνουν σε σχέσεις που τους πληγώνουν. Με μια φράση: το τραγούδι δεν είναι “σκανδαλιάρικο”. Αντιθέτως είναι αρκετά σκληρό.
Γιατί ακούγεται τόσο “ανάλαφρο”, ενώ δεν είναι
Εδώ είναι το μεγάλο κόλπο του «Sweet Dreams»: η μουσική δεν σε προετοιμάζει για το νόημα. Είναι ρυθμικό, καθαρό, σχεδόν “ψυχρό” με τον σωστό τρόπο ώστε να γίνεται χορευτικό. Κι έτσι οι στίχοι περνάνε σαν υπόγειο μήνυμα.
Η ίδια η Lennox το έχει περιγράψει με τρόπο που ταιριάζει ακριβώς στην ουσία: δεν πρόκειται για τραγούδι χαράς, αλλά για τραγούδι που λέει “δες πού βρισκόμαστε”.
Και ο Stewart, από την πλευρά του, έχει αναφέρει ότι οι στίχοι που έγραφε η Annie Lennox ήταν πολύ σκοτεινοί και απαισιόδοξοι. Γι’ αυτό προσπάθησε να “ισορροπήσει” λίγο το κλίμα, προσθέτοντας μια πιο αισιόδοξη γραμμή, τη φράση «Hold your head up, keep your head up». Με άλλα λόγια, εκεί που οι στίχοι περιγράφουν έναν κόσμο κυνικό και σκληρό, ο Stewart ήθελε να πετάξει μέσα και μια μικρή υπενθύμιση – στάσης ζωής: σήκωσε το κεφάλι και συνέχισε.
Και μια …άπαιχτη ατάκα από την Annie Lennox
Για τον τίτλο του τραγουδιού, η Annie Lennox είχε πει κάποτε:
…προφανώς είναι ο πιο παρεξηγημένος στίχος στη βρετανική ποπ. Ο κόσμος νομίζει ότι τραγουδάω “Sweet dreams are made of cheese”!!! (“Γλυκά όνειρα φτιάχνονται από τυρί”)…
Το «Sweet Dreams» έμεινε, γιατί λέει κάτι διαχρονικό με τρόπο απλό: οι άνθρωποι ψάχνουν κάτι, αγάπη, ασφάλεια, εξουσία, επιβεβαίωση, διαφυγή. Και μέσα σε αυτή την αναζήτηση, συχνά πληγώνουν ή πληγώνονται. Το τραγούδι δεν το ωραιοποιεί. Απλώς κοιτάει τα πράγματα κατάματα, πάνω σε έναν ρυθμό που σε παρακινεί να χορέψεις, να ξεσπάσεις…
Κι αυτή η αντίφαση είναι που το κάνει αλησμόνητο…
* Το «Sweet Dreams» Κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 1983 από τη RCA Records ως το τέταρτο και τελευταίο single από το δεύτερο άλμπουμ τους με τον ίδιο τίτλο (1983). Ήταν η μεγάλη τους επιτυχία που τους “απογείωσε”, καθιερώνοντας το ντουέτο παγκοσμίως.
Οι στίχοι
| Sweet dreams are made of this Who am I to disagree? I’ve traveled the world and the seven seas Everybody’s lookin’ for something |
Γλυκά όνειρα είναι φτιαγμένα από αυτό Ποια είμαι εγώ για να διαφωνήσω; Έχω ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και στις επτά θάλασσες Όλοι ψάχνουν για κάτι |
| Some of them want to use you Some of them want to get used by you Some of them want to abuse you Some of them want to be abused |
Κάποιοι θέλουν να σε χρησιμοποιήσουν Κάποιοι θέλουν να τους χρησιμοποιήσεις Κάποιοι θέλουν να σε κακοποιήσουν Κάποιοι θέλουν να κακοποιηθούν |
| Sweet dreams are made of this Who am I to disagree? I’ve traveled the world and the seven seas Everybody’s lookin’ for something |
Γλυκά όνειρα είναι φτιαγμένα από αυτό Ποια είμαι εγώ για να διαφωνήσω; Έχω ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και στις επτά θάλασσες Όλοι ψάχνουν για κάτι |
| Hold your head up Keep your head up, movin’ on Hold your head up, movin’ on Keep your head up, movin’ on Hold your head up, movin’ on Keep your head up, movin’ on Hold your head up, movin’ on Keep your head up |
Κράτα το κεφάλι σου ψηλά Κράτα το κεφάλι σου ψηλά, προχώρα Κράτα το κεφάλι σου ψηλά, προχώρα Κράτα το κεφάλι σου ψηλά, προχώρα Κράτα το κεφάλι σου ψηλά, προχώρα Κράτα το κεφάλι σου ψηλά |
| Some of them want to use you Some of them want to get used by you Some of them want to abuse you Some of them want to be abused |
Κάποιοι θέλουν να σε χρησιμοποιήσουν Κάποιοι θέλουν να τους χρησιμοποιήσεις Κάποιοι θέλουν να σε κακοποιήσουν Κάποιοι θέλουν να κακοποιηθούν |
| Sweet dreams are made of this Who am I to disagree? I’ve traveled the world and the seven seas Everybody’s lookin’ for something |
Γλυκά όνειρα είναι φτιαγμένα από αυτό Ποια είμαι εγώ για να διαφωνήσω; Έχω ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και στις επτά θάλασσες Όλοι ψάχνουν για κάτι |
Διάβασε επίσης: Το αφιέρωμα στους Eurythmics:
Eurythmics, το μουσικό δίδυμο που απογείωσε την καριέρα του όταν …χώρισε!
Θέλεις να μαθαίνεις για περισσότερες ιστορίες πίσω από γνωστά τραγούδια? Γράψου στο Newsletter παρακάτω για να σε ενημερώνουμε άμεσα και μπες στη στήλη με τα “Αφιερώματα” μας…
