Η «Μακρόνησος» του Μιχάλη Παπαδόπουλου ανεβαίνει στο θέατρο Εν Αθήναις

Η «Μακρόνησος» του Μιχάλη Παπαδόπουλου, ένα έργο βασισμένο σε ιστορικά γεγονότα και πραγματικές μαρτυρίες, ανεβαίνει στην Αθήνα σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καρατζιά, φέρνοντας στο προσκήνιο την ιστορία των εξόριστων γυναικών του Εμφυλίου.

Η παράσταση έχει ήδη παρουσιαστεί στην Κύπρο από το θέατρο ΑντίΛογος, σε σκηνοθεσία της Αλεξίας Παπαλαζάρου, και η νέα ελληνική παραγωγή είναι αφιερωμένη στη μνήμη της πρώτης σκηνοθέτιδας του έργου, που έφυγε από τη ζωή έπειτα από πολυετή μάχη με τον καρκίνο.

Από τη Μακρόνησο του 1950 στην Ελλάδα του 2026

Η ιστορία κινείται σε δύο χρονικά επίπεδα. Το πρώτο ξεκινά στα χρόνια του Εμφυλίου και στα στρατόπεδα της Μακρονήσου. Τον Ιανουάριο του 1950, περίπου 1.200 γυναίκες που βρίσκονταν ήδη εξόριστες στο Τρίκερι μεταφέρονται στη Μακρόνησο, όπου έρχονται αντιμέτωπες με τον εγκλεισμό, τις συνθήκες κράτησης, την ψυχολογική και σωματική βία και την πίεση για ιδεολογική «αναμόρφωση».

Ανάμεσά τους βρίσκονται η Βαλεντίνη, η Ελένη, η Μαρία και η Σμαρώ, τέσσερις γυναίκες μέσα από τις οποίες το έργο αφηγείται τον ξεριζωμό από τα σπίτια και τις οικογένειές τους, τον αποχωρισμό από τα παιδιά τους και τον καθημερινό αγώνα για επιβίωση, αξιοπρέπεια και ελευθερία.

Το δεύτερο επίπεδο τοποθετείται στον Οκτώβριο του 2026. Με αφορμή, μέσα στη δραματουργία του έργου, μια πολιτική πρόταση για την επαναλειτουργία της Μακρονήσου, η Βαλεντίνη επιστρέφει στις μνήμες του εγκλεισμού της. Μαζί με την Ελένη, τη Μαρία και τη Σμαρώ ανασύρει όσα έζησαν, συνδέοντας το τότε με το σήμερα.

Στον πυρήνα της παράστασης βρίσκονται η αλληλεγγύη, η φιλία, η μητρότητα και η προσπάθεια των γυναικών να υπερασπιστούν την προσωπική τους υπόσταση και τα πιστεύω τους απέναντι στη βία και την καταπίεση.

Η ιστορική διαδρομή της Μακρονήσου

Το ίδιο το δελτίο της παράστασης αφιερώνει σημαντικό μέρος στην ιστορική διαδρομή του νησιού. Η Μακρόνησος, η άνυδρη λωρίδα γης απέναντι από το Λαύριο, χρησιμοποιήθηκε σε διαφορετικές περιόδους του 20ού αιώνα ως τόπος εγκλεισμού και απομόνωσης.

Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους χρησιμοποιήθηκε ως στρατόπεδο για αιχμαλώτους, ενώ μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή λειτούργησε ως λοιμοκαθαρτήριο και σταθμός πρώτης υποδοχής προσφύγων. Από το 1947 και για τα επόμενα χρόνια συνδέθηκε κυρίως με τα στρατόπεδα εξορίας, κράτησης και πολιτικής «αναμόρφωσης» στρατιωτών και πολιτών.

Το έργο εστιάζει ιδιαίτερα στη λιγότερο συχνά φωτισμένη εμπειρία των γυναικών που μεταφέρθηκαν εκεί από το Τρίκερι το 1950, όχι απλώς ως συγγενείς πολιτικών κρατουμένων, αλλά ως πρόσωπα με τη δική τους πολιτική και προσωπική διαδρομή.

Οι συντελεστές της παράστασης

Την έρευνα, τη δραματουργία, το κείμενο και τους στίχους υπογράφει ο Μιχάλης Παπαδόπουλος. Τη σκηνοθεσία και τη δραματουργική επεξεργασία αναλαμβάνει ο Δημήτρης Καρατζιάς, ενώ την πρωτότυπη μουσική, το ηχητικό τοπίο και το τραγούδι ο Μάνος Αντωνιάδης.

Τα σκηνικά είναι του Μιχάλη Παπαδόπουλου, τα κοστούμια του Γιώργου Λυντζέρη, ο σχεδιασμός φωτισμών της Σεμίνας Παπαλεξανδροπούλου και η επιμέλεια κίνησης της Μαρίζας Τσίγκα. Τις φωτογραφίες promotion υπογράφει ο Μιχάλης Παπαδόπουλος και τις φωτογραφίες της παράστασης η Χριστίνα Φυλακτοπούλου. Την αφίσα έχει σχεδιάσει ο Γιάννης Κεντρωτάς.

Βοηθοί σκηνοθέτη είναι οι Λάμπρος Τζώρας και Ζήνα Παγδατή, την οργάνωση παραγωγής έχει η Δήμητρα Γεωργοπούλου και την παραγωγή η ΤΕΑΜ VAULT ΑΜΚΕ.

Παίζουν οι Ασπασία Κράλλη, Ερμίνα Κυριαζή, Θεοδώρα Σιάρκου και Μαριάνθη Σοντάκη.