The story behind the: «Blister in the Sun»… Η ιστορία πίσω από το τραγούδι των Violent Femmes που παρεξηγήθηκε για δεκαετίες

Γράφει ο Παύλος Ζέρβας

Δύο κοφτά χτυπήματα στο ταμπούρο. Ένα επίμονο ακουστικό riff. Το νευρικό μπάσο του Brian Ritchie και η παράξενη, σχεδόν εφηβική φωνή του Gordon Gano. Το «Blister in the Sun» χρειάζεται μόνο λίγα δευτερόλεπτα για να γίνει αναγνωρίσιμο.

Κι όμως, ένα από τα πιο διάσημα τραγούδια των Violent Femmes δεν κυκλοφόρησε ως κανονικό single όταν πρωτοεμφανίστηκε το 1983, δεν κατέκτησε τα charts και δεν δημιουργήθηκε καν για να το τραγουδήσει ο Gano. Προοριζόταν αρχικά για μια άγνωστη γυναίκα και μια μπάντα που δεν σχηματίστηκε ποτέ…

Η γυναίκα από την ποιητική βραδιά

Η ιστορία αρχίζει πριν ακόμη υπάρξουν οι Violent Femmes. Ο Gordon Gano, έφηβος τότε και χωρίς προηγούμενη εμπειρία σε συγκρότημα, είχε γνωρίσει μια γυναίκα σε μια βραδιά ποίησης. Εκείνη του είπε ότι σχεδίαζε να δημιουργήσει μια μπάντα στα πρότυπα των Plasmatics, του προκλητικού punk σχήματος της Wendy O. Williams.

Όταν έμαθε ότι ο Gano έπαιζε κιθάρα, τον κάλεσε να συναντήσει τους υπόλοιπους μουσικούς. Εκείνος σκέφτηκε ότι θα ήταν καλό να εμφανιστεί έχοντας μαζί του ένα δικό του τραγούδι, το οποίο θα μπορούσε να προτείνει στη γυναίκα για να το ερμηνεύσει. Αυτό το τραγούδι ήταν το «Blister in the Sun»! Ο Gano δεν θυμάται πλέον με βεβαιότητα αν το έγραψε ειδικά για εκείνη ή αν ήταν απλώς το πιο πρόσφατο κομμάτι που είχε ολοκληρώσει. Θυμάται όμως ότι το φανταζόταν με γυναικεία φωνή.

Η συνάντηση ακυρώθηκε, η μπάντα δεν δημιουργήθηκε και ο Gano δεν ξαναείδε ποτέ τη γυναίκα αυτή. Χρόνια αργότερα άκουσε, ως ανεπιβεβαίωτη φήμη, ότι είχε ενταχθεί σε κάποια αίρεση και είχε μετακομίσει στον Καναδά. Η γυναίκα εξαφανίστηκε από τη ζωή του. Το τραγούδι, όμως, έμεινε στα χέρια του…

Τα πρώτα δευτερόλεπτα των Violent Femmes

Το 1981 ο Gano γνώρισε στο Μιλγουόκι τον μπασίστα Brian Ritchie και τον ντράμερ Victor DeLorenzo. Οι δύο τους είχαν ήδη παίξει μαζί σε διάφορα σχήματα, ενώ ο Gano είχε μόλις τελειώσει το σχολείο και δεν είχε ξαναβρεθεί μέσα σε κανονική μπάντα.

Στην πρώτη τους κοινή δοκιμή άρχισαν να παίζουν το «Blister in the Sun». Μέσα στα πρώτα δευτερόλεπτα, ο DeLorenzo επινόησε αυθόρμητα τα δύο χαρακτηριστικά χτυπήματα που διακόπτουν το riff και εξελίχθηκαν σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ρυθμικά σημεία του τραγουδιού.

Ο ίδιος θεωρεί ότι αυτό το μικρό μοτίβο είναι ουσιαστικά το πραγματικό hook του κομματιού: το σημείο στο οποίο το κοινό χτυπά σχεδόν ενστικτωδώς τα χέρια του. Μαζί με το ακουστικό μπάσο του Ritchie και την κιθάρα του Gano, έδωσε στους Violent Femmes ένα ύφος που δεν έμοιαζε ακριβώς ούτε με punk ούτε με folk.

Το τραγούδι, λοιπόν, δεν ήταν απλώς ένα από τα πρώτα που έπαιξαν. Ήταν το κομμάτι μέσα από το οποίο άρχισε να ακούγεται η χημεία της μπάντας.

Το περιεχόμενο των στίχων…

Για δεκαετίες, μια μεγάλη μερίδα του κοινού πίστευε ότι οι στίχοι του «Blister in the Sun» περιγράφουν τον αυνανισμό. Οι αναφορές στα σεντόνια, στα μεγάλα χέρια και στη σωματική ένταση του αφηγητή έμοιαζαν να οδηγούν προς αυτή την ερμηνεία. Μόνο που ο Gordon Gano δεν είχε σκεφτεί ποτέ κάτι τέτοιο.

Όπως έχει αφηγηθεί, χρειάστηκε να περάσουν δέκα ή ακόμη και είκοσι χρόνια μέχρι να του εξηγήσει κάποιος τι πίστευε ο κόσμος ότι σημαίνει το τραγούδι. Η αντίδρασή του ήταν ειλικρινής απορία. Παραδέχθηκε ότι μπορούσε πλέον να καταλάβει πώς προέκυψε η συγκεκριμένη ερμηνεία, αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν ήταν αυτό που είχε ο ίδιος στο μυαλό του.

Στους στίχους υπάρχουν εκφράσεις που παραπέμπουν σε κάποιον αποσυντονισμένο, «φτιαγμένο» ή εκτός ελέγχου, γι’ αυτό και το τραγούδι έχει συχνά συνδεθεί και με τη χρήση ναρκωτικών. Ο Gano, ωστόσο, δεν του έχει δώσει ποτέ μια απόλυτη, ενιαία εξήγηση. Έχει πει ότι δεν υπάρχει κάτι ιδιαίτερα βαθύ που πρέπει να αποκρυπτογραφηθεί, ενώ ο Victor DeLorenzo θεωρεί ότι μέρος της γοητείας του βρίσκεται ακριβώς στο ότι παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές ερμηνείες.

Τα «μεγάλα χέρια» και η έλξη προς το αντίθετο

Για μία τουλάχιστον αινιγματική εικόνα, ο Gano έχει δώσει σαφή εξήγηση. Η αναφορά στα μεγάλα χέρια δεν ήταν κάποιο σεξουαλικό υπονοούμενο. Ο νεαρός συνθέτης ήθελε να αποφύγει τη συνηθισμένη περιγραφή μιας γυναίκας ως μικροκαμωμένης, εύθραυστης και ντελικάτης. Επέλεξε συνειδητά το αντίθετο, παρουσιάζοντας ως ελκυστικό κάτι που δεν ταίριαζε στα καθιερωμένα πρότυπα των ερωτικών τραγουδιών.

Υπήρχε και μια προσωπική λεπτομέρεια: ο ίδιος θεωρούσε ότι είχε μικρά και λεπτά χέρια. Η εικόνα μιας γυναίκας με μεγάλα χέρια εξέφραζε, όπως εξήγησε, την έλξη του προς κάτι διαφορετικό από τον ίδιο.

Ακόμη και ο τίτλος διατηρεί μια περίεργη αμφισημία. Ο Gano συνήθιζε, όταν έγραφε γρήγορα, να μπερδεύει στο χαρτί τις αγγλικές λέξεις «I» και «a». Έτσι, η φράση μπορεί να ακουστεί είτε ως «like I blister in the sun» είτε ως «like a blister in the sun»: σαν ο αφηγητής να βγάζει φουσκάλες κάτω από τον ήλιο ή σαν να παρομοιάζει τον εαυτό του με μια φουσκάλα εκτεθειμένη στον ήλιο. Ο Gano έχει τραγουδήσει και τις δύο εκδοχές και δηλώνει ότι του ταιριάζουν εξίσου.

Ένας δίσκος φτιαγμένος με δανεικά

Το «Blister in the Sun» ηχογραφήθηκε τον Ιούλιο του 1982 στα Castle Recording Studios, κοντά στη λίμνη Geneva του Ουισκόνσιν, για το ομώνυμο ντεμπούτο των Violent Femmes. Η μπάντα δεν είχε ακόμη δισκογραφικό συμβόλαιο και χρηματοδότησε μόνη της τις ηχογραφήσεις, χάρη σε δάνειο 10.000 δολαρίων από τον πατέρα του Victor DeLorenzo. Τα δέκα τραγούδια του δίσκου ολοκληρώθηκαν μέσα σε περίπου μία εβδομάδα, τα περισσότερα με ελάχιστες λήψεις.

Την ίδια περίοδο, το στούντιο αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Τα μέλη θυμούνται ότι κάθε φορά που επέστρεφαν, κάποιο μηχάνημα είχε εξαφανιστεί επειδή είχε πουληθεί. Παρ’ όλα αυτά, ο δίσκος ολοκληρώθηκε και το συγκρότημα αρνήθηκε αργότερα τις εισηγήσεις να τον ηχογραφήσει ξανά με πιο συμβατικό και «επαγγελματικό» τρόπο.

Αυτή η επιλογή διατήρησε την ακατέργαστη ενέργεια του «Blister in the Sun». Η ηχογράφηση ακούγεται σαν τρεις μουσικοί που παίζουν στον ίδιο χώρο, χωρίς περιττά στρώματα παραγωγής και χωρίς προσπάθεια να κρύψουν τις ατέλειες.

Το κλασικό τραγούδι που δεν υπήρξε hit

Το «Blister in the Sun» άνοιγε το πρώτο άλμπουμ των Violent Femmes, το οποίο κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1983 από τη Slash Records. Παρότι σήμερα αντιμετωπίζεται σαν ένα από τα μεγάλα alternative hits της δεκαετίας, εκείνη την εποχή δεν κυκλοφόρησε ως εμπορικό single και δεν εμφανίστηκε στους πίνακες επιτυχιών.

Η διάδοσή του έγινε σταδιακά, μέσα από το κολεγιακό ραδιόφωνο, τις ζωντανές εμφανίσεις, τις κασέτες που αντάλλασσαν οι ακροατές και τις συστάσεις από στόμα σε στόμα. Ούτε το ίδιο το άλμπουμ γνώρισε άμεση εμπορική επιτυχία. Έφτασε ωστόσο να γίνει πλατινένιο στις ΗΠΑ το 1991, την ίδια χρονιά που μπήκε για πρώτη φορά στο Billboard 200!

Στη δεκαετία του ’90 το τραγούδι απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη παρουσία στην ποπ κουλτούρα. Ακούστηκε στη σειρά «My So-Called Life», ενώ το 1997 χρησιμοποιήθηκε στην ταινία «Grosse Pointe Blank» και κυκλοφόρησε πλέον ως προωθητικό single.

Μέχρι τότε, όμως, δεν χρειαζόταν ούτε single ούτε θέση στα charts για να θεωρείται διάσημο. Όπως συνόψισε κάποτε ο Brian Ritchie, οι Violent Femmes δεν είχαν επιτυχίες. Είχαν κλασικά τραγούδια.

Το «Blister in the Sun» έγινε ένα από αυτά επειδή δεν εξήγησε ποτέ πλήρως τον εαυτό του. Ένα τραγούδι που προοριζόταν για μια άγνωστη γυναίκα, απέκτησε το χαρακτηριστικό του ρυθμικό χτύπημα στην πρώτη πρόβα μιας νέας μπάντας και πέρασε στην ιστορία με ένα νόημα που ο δημιουργός του δεν είχε καν φανταστεί.

Ο καθένας ακούει α’ αυτό κάτι διαφορετικό, αλλά όλοι αναγνωρίζουν το riff από τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα…

Οι στίχοι

—————————————–

Κάθε Τετάρτη στο MusicCorner.gr και μια νέα ιστορία πίσω από ένα φημισμένο τραγούδι… Stay tuned…

Θέλεις να μαθαίνεις για περισσότερες ιστορίες πίσω από γνωστά τραγούδια? Γράψου στο Newsletter παρακάτω για να σε ενημερώνουμε άμεσα και μπες στη στήλη με τα “Αφιερώματα” μας…