The story behind the: «You Raise Me Up»… Το τραγούδι που έγινε προσευχή για εκατομμύρια ανθρώπους!

Γράφει ο Παύλος Ζέρβας

Από τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα, το “You Raise Me Up” δεν μοιάζει με ένα απλό τραγούδι. Κουβαλά μια αίσθηση ανόρθωσης και εσωτερικής δύναμης που δύσκολα εξηγείται, αλλά γίνεται αμέσως αισθητή. Για άλλους είναι μια προσευχή. Για άλλους μια εξομολόγηση αγάπης. Για άλλους ένα τραγούδι παρηγοριάς, δύναμης και εσωτερικής ανόρθωσης.

Αυτή ακριβώς η ανοιχτή του φύση είναι που το έκανε να ξεφύγει από τα όρια μιας απλής επιτυχίας και να μετατραπεί σε παγκόσμια επιτυχία. Και πίσω από αυτή τη διαδρομή κρύβεται μια ιστορία πολύ πιο ενδιαφέρουσα απ’ όσο δείχνει η πρώτη ακρόαση…

Από το “Silent Story” στο “You Raise Me Up”

Η αφετηρία του τραγουδιού δεν ήταν η φωνή του Josh Groban, ούτε καν οι στίχοι του. Η μουσική γεννήθηκε από τον Νορβηγό συνθέτη Rolf Løvland, τον άνθρωπο πίσω από το ντουέτο Secret Garden. Πριν αποκτήσει τον τίτλο με τον οποίο έγινε διάσημο σε όλο τον κόσμο, η μελωδία υπήρχε ως ένα ορχηστρικό θέμα με τον τίτλο “Silent Story”.

Αυτό από μόνο του λέει πολλά για τον πυρήνα του τραγουδιού. Πριν γίνει λόγος, ήταν ήδη συναίσθημα. Πριν αποκτήσει λέξεις, είχε ήδη μια εσωτερική κίνηση, μια ησυχία που σταδιακά μετατρεπόταν σε ανάταση. Δεν είναι τυχαίο ότι η μελωδία αυτή κουβαλά από μόνη της μια αίσθηση σχεδόν τελετουργική.

Ο Løvland στράφηκε έπειτα στον Ιρλανδό Brendan Graham για να ντύσει τη μουσική με στίχους. Ο Graham δεν έγραψε ένα τραγούδι με αυστηρά καθορισμένο νόημα. Έγραψε έναν στίχο ανοιχτό, ευρύ, με εικόνες που μπορούσαν να αγγίξουν διαφορετικούς ανθρώπους σε διαφορετικές στιγμές της ζωής τους. Κι εκεί ακριβώς κρύβεται ένα από τα μεγάλα μυστικά της διαχρονικότητάς του.

Η πρώτη εκτέλεση και η ήσυχη αρχή

Το “You Raise Me Up” ηχογραφήθηκε αρχικά από τους Secret Garden στο album τους Once in a Red Moon (2002), με τη φωνή όμως του Ιρλανδού τραγουδιστή Brian Kennedy. Η πρώτη του ζωή δεν είχε ακόμη τη δύναμη της παγκόσμιας έκρηξης. Δεν ήταν από εκείνα τα τραγούδια που μπήκαν αμέσως στα charts και κατέκτησαν τον κόσμο από την πρώτη εβδομάδα.

Ήταν περισσότερο ένα κομμάτι που κυκλοφόρησε διακριτικά, σαν να περίμενε τη σωστή στιγμή και κυρίως τη σωστή φωνή για να φτάσει μαζικά στο κοινό.

Αυτό είναι ένα από τα πιο όμορφα στοιχεία της ιστορίας του: δεν γεννήθηκε ως “έτοιμο μεγάλο hit”. Έγινε τέτοιο στην πορεία…

Η στιγμή που μπήκε ο Josh Groban στην ιστορία

Η μεγάλη καμπή ήρθε όταν το τραγούδι πέρασε στα χέρια του Josh Groban. Εκεί η ισορροπία άλλαξε οριστικά. Η σύνθεση των Secret Garden και οι στίχοι του Brendan Graham βρήκαν σε εκείνον τη φωνή που μπορούσε να τους δώσει παγκόσμια διάσταση.

Ο Groban δεν τραγούδησε απλώς το “You Raise Me Up”. Το ερμήνευσε με έναν τρόπο που ανέδειξε όλη τη συναισθηματική του κλίμακα: την ηρεμία στην αρχή, τη σταδιακή άνοδο, την έκρηξη του ρεφρέν και τελικά το αίσθημα λύτρωσης που αφήνει πίσω του. Η δική του εκτέλεση ήταν εκείνη που το έβαλε για τα καλά στον παγκόσμιο χάρτη, φτάνοντας μέχρι την κορυφή του αμερικανικού Adult Contemporary chart, όπου έμεινε για εβδομάδες, και ανοίγοντας για το τραγούδι μια δεύτερη, πολύ μεγαλύτερη ζωή.

Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι εκείνη η ηχογράφηση άλλαξε τη μοίρα του κομματιού. Από όμορφη σύνθεση, έγινε παγκόσμιο σημείο αναφοράς.

Ένα τραγούδι που αρνείται να εξηγηθεί μονοσήμαντα

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο στο “You Raise Me Up” είναι πως ποτέ δεν κλείδωσε σε μία μόνο σημασία. Αυτό δεν συνέβη τυχαία. Ο Brendan Graham έχει εξηγήσει ότι δεν θέλησε να απαντήσει οριστικά ποιος είναι αυτός ο “you” του τίτλου και των στίχων. Γι’ αυτό και το τραγούδι έμεινε ανοιχτό σε όλες τις αναγνώσεις.

…το “εσύ” μπορεί να είναι όποιος θέλει ο καθένας: μητέρα, πατέρας, σύντροφος, αγαπημένο πρόσωπο, δάσκαλος ή ακόμη και μια δύναμη πάνω από εμάς…

Αυτή η σκέψη εξηγεί γιατί το τραγούδι ακούγεται το ίδιο φυσικά σε τόσο διαφορετικά περιβάλλοντα. Μπορεί να λειτουργήσει ως ερωτική αφιέρωση, ως ύμνος ευγνωμοσύνης, ως τραγούδι εσωτερικής πίστης ή ως έκφραση της ανάγκης του ανθρώπου να στηριχτεί σε κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο.

Και ο ίδιος ο Graham έχει μιλήσει για αυτή τη διπλή, σχεδόν παράδοξη ζωή του κομματιού: ένα τραγούδι που έχει ακουστεί εξίσου σε γάμους και σε κηδείες, ως τραγούδι χαράς αλλά και παρηγοριάς. Ελάχιστες συνθέσεις έχουν καταφέρει να σταθούν με τόση άνεση και στις δύο άκρες του ανθρώπινου συναισθήματος.

Γιατί μοιάζει θρησκευτικό χωρίς να είναι αυστηρά θρησκευτικό…

Ένα μεγάλο μέρος της δύναμης του “You Raise Me Up” βρίσκεται ακριβώς εκεί: στο ότι δεν γράφτηκε ως αυστηρά θρησκευτικό τραγούδι, αλλά ακούγεται συχνά σαν προσευχή. Οι εικόνες των στίχων, το «να στέκομαι στα βουνά», το «να περπατώ πάνω σε φουρτουνιασμένες θάλασσες», η αίσθηση ότι κάποιος σε σηκώνει πιο ψηλά από τις δυνάμεις σου, παραπέμπουν φυσικά σε πνευματική εμπειρία.

Γι’ αυτό και τόσος κόσμος το έχει συνδέσει με την πίστη, την εκκλησία, τη δοκιμασία και τη λύτρωση. Όμως η μεγάλη επιτυχία του τραγουδιού οφείλεται ακριβώς στο ότι δεν περιορίζεται εκεί. Δεν επιβάλλει ερμηνεία. Αφήνει χώρο στον ακροατή να αποφασίσει μόνος του ποια είναι η δύναμη που τον «σηκώνει».

Αυτό κάνει το κομμάτι να αντέχει στον χρόνο. Δεν μιλά μόνο σε μία ομάδα ανθρώπων. Μιλά σχεδόν σε όλους.

Οι δηλώσεις που εξηγούν γιατί άντεξε

Ο Brendan Graham έχει μιλήσει κατά καιρούς για το τραγούδι ως μια έκφραση δύναμης και ενδυνάμωσης, κάτι που μπορεί να αφορά τον καθένα ξεχωριστά. Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική δημιουργική επιλογή πίσω από το “You Raise Me Up”: δεν γράφτηκε σαν κλειστό μήνυμα, αλλά σαν ένα ανοιχτό πεδίο μέσα στο οποίο ο ακροατής μπορεί να τοποθετήσει τη δική του εμπειρία.

Και ο Josh Groban, σε μεταγενέστερες αναφορές του στο τραγούδι, έχει παραδεχτεί ότι το «you» άλλαζε νόημα ακόμη και για τον ίδιο μέσα στα χρόνια. Άλλοτε τον οδηγούσε στους γονείς του, άλλοτε σε αγαπημένα του πρόσωπα, άλλοτε στο ίδιο το κοινό που στεκόταν απέναντί του στις συναυλίες.

…είναι ένα τραγούδι που μέσα στα χρόνια αλλάζει νόημα ακόμη και για εκείνον που το τραγουδά…

Αυτό ακριβώς αποκαλύπτει πόσο ευέλικτο είναι το τραγούδι. Δεν μένει ίδιο, παρότι οι στίχοι του δεν αλλάζουν. Αλλάζει μαζί με τον άνθρωπο που το τραγουδά ή το ακούει…

Το τραγούδι που όλοι θέλησαν να πουν με τη δική τους φωνή…

Η διαδρομή του “You Raise Me Up” δεν σταμάτησε στον Josh Groban. Αντίθετα, από τη στιγμή που η δική του εκτέλεση άνοιξε την πόρτα, το τραγούδι άρχισε να αποκτά αμέτρητες νέες ζωές μέσα από διασκευές.

Η πιο εμπορικά εκρηκτική από αυτές ήρθε από τους Westlife. Η δική τους εκδοχή το 2005 το έφερε στο Νο.1 του βρετανικού chart και το μετέτρεψε σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες μπαλάντες της εποχής. Με τους Westlife, το κομμάτι απέκτησε πιο καθαρά mainstream διάσταση, χωρίς να χάσει τον πυρήνα της συγκίνησής του.

Από την άλλη, οι Il Divo το οδήγησαν σε πιο λυρικά μονοπάτια, ακόμη και μέσα από την ισπανόφωνη προσαρμογή «Por Ti Seré», αποδεικνύοντας ότι η μελωδία και η βασική ιδέα του τραγουδιού μπορούσαν να ταξιδέψουν άνετα και σε άλλες γλώσσες, χωρίς να χάνουν τη δύναμή τους.

Οι Celtic Woman το αγκάλιασαν ως τραγούδι σχεδόν τελετουργικό, αναδεικνύοντας ακόμη περισσότερο τη “υψωτική” του διάσταση, ενώ η Susan Boyle το ενέταξε αργότερα στο δικό της ρεπερτόριο δίνοντάς του το γνώριμο στοιχείο της συγκινησιακής απλότητας που χαρακτήρισε τις πιο επιτυχημένες στιγμές της καριέρας της.

Αυτό από μόνο του λέει πολλά. Το “You Raise Me Up” δεν είναι απλώς ένα τραγούδι με πολλές διασκευές. Είναι ένα τραγούδι που μοιάζει να καλεί κάθε καλλιτέχνη να βρει μέσα του το δικό του νόημα.

Ψάχνοντας στο youtube, θα βρείτε κυριολεκτικά αμέτρητες ακόμα διασκευές…

Από προσωπικό βίωμα σε παγκόσμιο καταφύγιο

Δεν είναι τυχαίο ότι το τραγούδι κατέληξε να χρησιμοποιείται σε τόσο διαφορετικές περιστάσεις: σε γιορτές, σε τελετές, σε στιγμές πένθους, σε τηλεοπτικές εμφανίσεις, σε διαγωνισμούς τραγουδιού, σε προσωπικές αφιερώσεις. Έχει κάτι σπάνιο: μπορεί να είναι ταυτόχρονα ιδιωτικό και συλλογικό.

Το ακούς και νομίζεις ότι μιλά μόνο σε σένα. Κι όμως, το ίδιο ακριβώς νιώθουν χιλιάδες άλλοι άνθρωποι σε άλλες χώρες, σε άλλες γλώσσες, σε άλλες περιστάσεις.

Αυτός είναι και ο λόγος που το “You Raise Me Up” άντεξε τόσο πολύ και τόσο σταθερά. Δεν βασίστηκε σε κάποιο σκάνδαλο, ούτε σε ένα εντυπωσιακό παρασκήνιο, ούτε σε μία μόνο τεράστια στιγμή. Βασίστηκε σε κάτι πιο δύσκολο: στην ικανότητά του να συνοδεύει αυθεντικά το ανθρώπινο συναίσθημα.

Ένα τραγούδι που δεν ανήκει πια μόνο στους δημιουργούς του

Το “You Raise Me Up” ξεκίνησε ως μια μελωδία με τον τίτλο “Silent Story”, πέρασε από την ευαισθησία του Brendan Graham, βρήκε παγκόσμια φωνή μέσα από τον Josh Groban και στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε δεκάδες διαφορετικές εκδοχές. Στην πορεία, έπαψε να ανήκει μόνο στους δημιουργούς του.

Έγινε ένα τραγούδι που ο καθένας μπορεί να πάρει προσωπικά. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμά του, ότι ενώ δεν λέει ποτέ ξεκάθαρα σε ποιον απευθύνεται, καταφέρνει να κάνει τον καθένα να νιώθει πως απευθύνεται ακριβώς σε εκείνον…

Οι στίχοι

—————————————–

Κάθε Τετάρτη στο MusicCorner.gr και μια νέα ιστορία πίσω από ένα φημισμένο τραγούδι… Stay tuned…

Θέλεις να μαθαίνεις για περισσότερες ιστορίες πίσω από γνωστά τραγούδια? Γράψου στο Newsletter παρακάτω για να σε ενημερώνουμε άμεσα και μπες στη στήλη με τα “Αφιερώματα” μας…