Γράφει η Μαρία Αβραμίδου
Στη μεταπολεμική Γερμανία του 1949, ο βραβευμένος με Nobel συγγραφέας Thomas Mann (Hanns Zischler) παρίσταται σε εκδηλώσεις προς τιμήν του στην ελεγχόμενη από τους Αμερικανούς Φρανκφούρτη, συνοδευόμενος από την κόρη του, Erika (Sandra Ηüller). Μια αντίστοιχη πρόσκληση να τιμηθεί από τους Σοβιετικούς στη Βαϊμάρη, μοιάζει να τον καλεί να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά του.
Ο Pawel Pawlikowski σκηνοθετεί και συνυπογράφει, με τον Henk Handloegten, το σενάριο στην «Πατρίδα» (“Fatherland”), τη νέα του σπουδή πάνω στο μεταπολεμικό ευρωπαϊκό τραύμα. Με την εξαιρετική σκηνοθεσία του να έχει τιμηθεί με το σχετικό βραβείο στο φετινό Φεστιβάλ Καννών, ο δημιουργός συνθέτει ένα συνοπτικό και διεισδυτικό χρονικό της Γερμανίας, μιας χώρας καταρρακωμένης από το ναζιστικό της παρελθόν, το διχοτομημένο της παρόν και το ζοφερό της μέλλον, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου. Επιλέγοντας να θέσει στο επίκεντρο τον Mann, συγγραφέα ο οποίος αυτοεξορίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες με την άνοδο του Ναζισμού και του οποίου το επίθετο σημαίνει «Άνθρωπος», ο Pawlikowski προκαλεί σκέψεις για τον ρόλο της Τέχνης και των καλλιτεχνών σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, καθώς και για το σε ποιον «ανήκουν» οι ίδιοι και το έργο τους. Ο Mann θεωρείται ρίψασπις από ορισμένους συμπατριώτες του, καθώς εγκατέλειψε τη χώρα του, ενώ και οι Αμερικανοί και οι Σοβιετικοί προσπαθούν να οικειοποιηθούν αυτόν τον ουσιαστικά άπατρι άνδρα. Περισσότερο απ’ όλα, όμως, ο Mann αναζητά την ουτοπία και τον τόπο του ως πατέρας, καθώς η διαταραγμένη σχέση του με τον επίσης συγγραφέα γιο του, Klaus (August Diehl) στιγματίζει το δικό του σπίτι, τη δική του προσωπική «πατρίδα». Με τον ευφυή πρωτότυπο τίτλο της ταινίας, άλλωστε, να αναφέρεται στη χώρα που έχει –ή αναζητά– ο πατέρας, η παραπομπή στο εσωτερικό ψυχογράφημα του Mann είναι εμφανής. Το ίδιο και το λογοπαίγνιο με τη μητέρα-πατρίδα, την εξύψωση της οποίας επικαλούταν ο Ναζισμός, μιας πατρίδας μάλιστα η οποία, στο όνομά της στη γλώσσα της, εμπεριέχει τη λέξη πατρίδα / χώρα –Deutschland.
Το μεγαλύτερο μειονέκτημα που εντόπισα σε αυτήν την άρτια τεχνικά και καλλιτεχνικά δημιουργία, είναι ότι προϋποθέτει ένα ιστορικό υπόβαθρό για να την κατανοήσει κάποιος καλύτερα και κυρίως ότι –εντελώς εσκεμμένα– ο σκηνοθέτης επιλέγει να μείνει αποστασιοποιημένος συναισθηματικά, ακόμη και στη συγκλονιστικά εύστοχη σκηνή του φινάλε, επιθυμώντας να στερήσει από τον θεατή την αληθινή συγκίνηση. Ωστόσο, με εφόδια τις εξαιρετικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών και την θαυμάσια ασπρόμαυρη φωτογραφία του Lucasz Zal, η οποία κάνει τα πλάνα με αναλογία τρία προς τέσσερα και τα τετραγωνισμένα κάδρα να μην αφήνουν το βλέμμα να ταξιδεύει, παρά να εστιάζεται εκεί ακριβώς που επιθυμεί ο δημιουργός, η ταινία αυτή έχει ήδη ξεχωριστή θέση στη φιλμογραφία ενός σημαντικού κινηματογραφιστή.
*Η ταινία προβάλλεται στους κινηματογράφους σε διανομή από την Spentzos Film, από την Πέμπτη, 3 Σεπτεμβρίου.
—————
*** Απαγορεύεται αυστηρά η αναδημοσίευση υλικού, χωρίς την άδεια του Music Corner
